گـــــوهرنهـــــال

معرفی نهال زغال اخته سیاه زغال اخته سیاه که با نام علمی آرونیا ملانوکارپا (Aronia melanocarpa) شناخته می‌شود، در سال‌های اخیر به دلیل خواص تغذیه‌ای فوق‌العاده‌اش، توجه بسیاری از باغداران و سرمایه‌گذاران حوزه کشاورزی را به خود جلب کرده است. این میوه با داشتن بیش از ۲۰۰۰ میلی‌گرم آنتی‌اکسیدان در هر ۱۰۰ گرم، یکی از پرآنتی‌اکسیدان‌ترین میوه‌های شناخته‌شده در دنیا محسوب می‌شود. نهالستان گوهر نهال با تأمین نهال‌های اصیل و باکیفیت زغال اخته سیاه، این امکان را برای متقاضیان فراهم کرده تا وارد این کشت پرسود شوند. مشخصات گیاه‌شناسی و شرایط اقلیمی بوته زغال اخته سیاه در شرایط مطلوب به ارتفاعی بین ۱.۵ تا ۳ متر می‌رسد و پهنای تاج آن معمولاً بین ۱ تا ۲ متر است. این گیاه مقاومت فوق‌العاده‌ای به سرما دارد و می‌تواند دماهای منفی ۳۰ تا منفی ۴۰ درجه سانتی‌گراد را بدون آسیب جدی تحمل کند، به همین دلیل برای مناطق سردسیر و کوهستانی ایران گزینه بسیار مناسبی است. این نهال به خاک با pH بین ۵.۵ تا ۶.۵ نیاز دارد و در خاک‌های رسی-لومی با زهکشی مناسب بهترین عملکرد را از خود نشان می‌دهد. زمان کاشت و فاصله مناسب بین نهال‌ها بهترین زمان کاشت نهال زغال اخته سیاه، فصل پاییز (اواخر مهر تا اواسط آذر) یا اوایل بهار (اسفند تا فروردین) پیش از باز شدن جوانه‌هاست. فاصله کاشت پیشنهادی بین بوته‌ها ۱ تا ۱.۵ متر و فاصله بین ردیف‌ها ۲.۵ تا ۳ متر است که این آرایش کاشت امکان برداشت راحت و تهویه مناسب را فراهم می‌کند. در هر هکتار زمین، با این تراکم می‌توان بین ۲۲۰۰ تا ۲۸۰۰ اصله نهال کشت کرد. زمان باردهی و میزان محصول نهال زغال اخته سیاه معمولاً از سال دوم تا سوم پس از کاشت، اولین میوه‌های خود را تولید می‌کند، اما باردهی اقتصادی و قابل توجه از سال چهارم به بعد آغاز می‌شود. یک بوته بالغ در سنین ۶ تا ۸ سالگی می‌تواند بین ۴ تا ۷ کیلوگرم محصول در هر فصل تولید کند. زمان برداشت میوه معمولاً از اواخر شهریور تا اواسط مهرماه است، زمانی که میوه‌ها به رنگ بنفش تیره تا سیاه براق می‌رسند. بازدهی اقتصادی با احتساب کشت ۲۵۰۰ اصله نهال در هر هکتار و میانگین برداشت ۵ کیلوگرم از هر بوته در سال ششم به بعد، تولید سالانه هر هکتار به حدود ۱۲ تا ۱۳ تن می‌رسد. با توجه به تقاضای رو به رشد صنایع دارویی و غذایی برای این محصول، زغال اخته سیاه یکی از پرسودترین گزینه‌های کشت در مقایسه با بسیاری از درختان میوه سنتی به شمار می‌رود. نیازهای آبی و کوددهی این گیاه در فصل رشد به آبیاری منظم هر ۷ تا ۱۰ روز یک‌بار نیاز دارد، هرچند نسبت به خشکی نیز مقاومت نسبی از خود نشان می‌دهد. کوددهی سالانه با کود دامی پوسیده به میزان ۱۰ تا ۱۵ کیلوگرم برای هر بوته بالغ، همراه با یک نوبت کود NPK در اوایل بهار، رشد و باردهی را به‌طور محسوسی بهبود می‌بخشد. هرس نهال زغال اخته سیاه هرس سالانه در فصل خواب گیاه (بهمن تا اسفند) ضروری است. شاخه‌های بالای ۸ سال باید حذف شوند، چرا که بیشترین باردهی در شاخه‌های ۲ تا ۶ ساله اتفاق می‌افتد. هر بوته باید در نهایت با ۸ تا ۱۰ شاخه اصلی و سالم نگهداری شود. تفاوت زغال اخته سیاه با سایر ارقام زغال اخته سیاه (آرونیا) در مقایسه با زغال اخته قرمز و زغال اخته آمریکایی (کرن‌بری) تفاوت‌های اساسی دارد. میزان آنتی‌اکسیدان در آرونیا سیاه بیش از ۲ برابر زغال اخته قرمز است و طعم آن گس‌تر و تلخ‌تر بوده، به همین دلیل بیشتر برای مصارف صنعتی، دارویی و تبدیل به کمپوت و مربا استفاده می‌شود، نه مصرف تازه‌خوری. از نظر مقاومت به سرما نیز آرونیا سیاه با تحمل دمای منفی ۳۰ تا منفی ۴۰ درجه، مقاوم‌تر از اغلب ارقام زغال اخته قرمز است که معمولاً تا منفی ۲۰ درجه را تحمل می‌کنند. همچنین بوته آرونیا سیاه نسبت به ارقام قرمز، ارتفاع بیشتری پیدا می‌کند و عمر اقتصادی طولانی‌تری بین ۲۰ تا ۳۰ سال دارد. جمع‌بندی نهال زغال اخته سیاه با توجه به مقاومت بالا در برابر سرما، نیاز آبی معقول، و بازدهی اقتصادی مناسب (تا ۱۳ تن در هکتار)، گزینه‌ای ایده‌آل برای باغدارانی است که به دنبال کشتی کم‌ریسک و پرسود در مناطق سردسیر ایران هستند. با توجه به بازار رو به رشد محصولات آنتی‌اکسیدانی و دارویی، سرمایه‌گذاری روی این نهال از سال چهارم به بعد بازدهی مطمئنی را برای باغدار به همراه خواهد داشت. نهالستان گوهر نهال با عرضه نهال‌های اصیل و گواهی‌شده، شرایط لازم برای شروع این کشت پرسود را فراهم کرده است. سوالات متداول نهال زغال اخته سیاه از چه سالی بار می‌دهد و بازدهی آن چقدر است؟ این نهال از سال دوم تا سوم شروع به میوه‌دهی می‌کند و باردهی اقتصادی از سال چهارم آغاز می‌شود؛ یک بوته بالغ ۶ تا ۸ ساله می‌تواند ۴ تا ۷ کیلوگرم محصول در سال تولید کند. نهال زغال اخته سیاه در چه دمایی مقاوم است و به چه فاصله‌ای نیاز دارد؟ این گیاه تا دمای منفی ۳۰ تا منفی ۴۰ درجه سانتی‌گراد مقاومت دارد و فاصله کاشت مناسب برای آن ۱ تا ۱.۵ متر بین بوته‌ها و ۲.۵ تا ۳ متر بین ردیف‌هاست.